سال 1398، سال رونق تولید

طرح بختیاری

خدمات مهندسی مطالعات مرحله اول طرح سد و نیروگاه بختیاری در اسفند ماه 1375، بمدت 33 ماه، به شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس واگذار و گزارش های مربوط به مرحله اول طرح در اسفند ماه 1379 تحویل شرکت آب و نیرو شده است. در سال 1383 با انتقال پروژه از معاونت طرحهای توسعه شرکت و انتصاب مجری، مذاکرات مربوط به انتخاب مشاور مرحله دوم طرح ادامه یافت و نهایتاً در تاریخ 28/3/84 انجام خدمات مهندسی شامل بازنگری و تکمیل مطالعات مرحله اول، انجام مطالعات مرحله دوم و تهیه اسناد مناقصۀ سد و نیروگاه بختیاری به مشارکت مشاورین مطالعات طرح بختیاری که از شرکت های مهندسی مشاور خدمات مهندسی برق (مشانیر)، مهندسی مشاور دزآب، پویری سوئیس و مهندسی اشتوکی پارس با مسئولیت مشترکاً، منفرداً و متضامناً تشکیل شده است، واگذار نمود.
  • معرفی طرح
  • اطلاعات پایه
  • اطلاعات فنی
  • آلبوم
  • ارتباط با طرح

اهداف

طبیعت منطقه
  • مدیریت منابع آب حوضه آبریز رودخانه "دز" و تنظیم آب
  • کنترل سیلاب و بهبود شرایط موجود
  • جلوگیری از ورود رسوبات رودخانه بختیاری به مخزن "سد دز" و در نتیجه افزایش عمر "سد و نیروگاه دز"
  • تولید 3.000گیگاوات ساعت در سال انرژی برق‌آبی به منظور کاهش انتشار گازهای گلخانه ای(CO2) به میزان 1.905.000تن در سال در راستای CDM

تاریخچه و سوابق

طبیعت منطقه

خدمات مهندسی مطالعات مرحله اول طرح سد و نیروگاه بختیاری در اسفند ماه 1375، بمدت 33 ماه، به شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس واگذار و گزارش های مربوط به مرحله اول طرح در اسفند ماه 1379 تحویل شرکت آب و نیرو شده است. در سال 1383 با انتقال پروژه از معاونت طرحهای توسعه شرکت و انتصاب مجری، مذاکرات مربوط به انتخاب مشاور مرحله دوم طرح ادامه یافت و نهایتاً در تاریخ 28/3/84 انجام خدمات مهندسی شامل بازنگری و تکمیل مطالعات مرحله اول، انجام مطالعات مرحله دوم و تهیه اسناد مناقصۀ سد و نیروگاه بختیاری به مشارکت مشاورین مطالعات طرح بختیاری که از شرکت های مهندسی مشاور خدمات مهندسی برق (مشانیر)، مهندسی مشاور دزآب، پویری سوئیس و مهندسی اشتوکی پارس با مسئولیت مشترکاً، منفرداً و متضامناً تشکیل شده است، واگذار نمود.

بمنظور بازبینی مدارک فنی طرح مشارکت الکتریک فرانس و کوینه بلیه بعنوان مشاور بازنگری طرح (TRC) بکار گرفته شد.

 آماده‌سازی زیرساختهای طرح در بخش احداث جاده های دسترسی اصلی و داخلی، مطالعات کمپ، تونل انحراف آب، زیر سازی ایستگاه راه‌آهن اختصاصی دوآب و ... همزمان با پیشرفت مطالعات درحال انجام است که جزئیات آن به شرح زیر می‌باشد:

  • بخشی از راههای دسترسی داخلی (مسیر 2) در قالب قراردادی با شرکت جهاد نصرکوثر شامل 2 پل بر روی رودخانه سزار و مسیر به طول 2 کیلومتر به اتمام رسیده است.
  • بخش دوم از راههای دسترسی داخلی شامل مسیر های 1،3 و 4 با طول تقریبی 10 کیلومتر و 7 دهنه پل در قالب قراردادی با قرارگاه خاتم الانبیاء (مؤسسه حرا) به همراه زیرسازی ایستگاه راه‌آهن اختصاصی دوآب و تونل انحراف آب بالایی از ابتدای سال 88 آغاز شده است.
  • احداث سیستم انحراف و راههای دسترسی به تاج سد طی یک قرارداد به قرارگاه خاتم الانبیاء (مؤسسه حرا) ‌واگذار گردید و عملیات اجرایی آن از نیمه اول سال 1390 آغاز شده است.
  • قراردادهای قطعات اول و دوم بخش اول از راههای دسترسی اصلی طرح تحت عنوان "مسیر آزادراه خرم آباد - سیرم" و "سیرم - تنگ هفت" در قالب قراردادهایی با شرکت ناودیس‌راه (نیمه دوم سال 1389) و شرکت بلندطبقه (نیمه اول سال 1388) ابلاغ و عملیات اجرایی آنها آغاز گردیده است.
  • اجرای بخش دوم و سوم راههای دسترسی اصلی طرح تحت عنوان مسیر تنگ7-تنگ6 و تنگ 6-تنگ5 در قالب قراردادهایی به شرکت‌های جهاد نصر اصفهان و جهاد توسعه خدمات زیربنایی در نیمه دوم 1389 ابلاغ و شروع شده است.

موقعیت و جانمایی

ساختگاه سد و نیروگاه بختیاری در بخش سفلای رودخانه بختیاری در استان لرستان و در بخش جنوب غربی ایران در دامنه‌های جنوب غربی کوه‌های زاگرس چین خورده و در ناحیه‌ای به طول شرقی48 درجه و 45 دقیقه و 10 ثانیه و عرض شمالی 32 درجه و 56 دقیقه و 23ثانیه و در شمال غرب ایستگاه تنگ پنج (هشتمین ایستگاه حد فاصل اندیمشک - دورود) در مسیر راه آهن تهران – اهواز، بر روی رودخانه بختیاری واقع شده است. همچنین ساختگاه سد بختیاری به فاصله مستقیم حدود 50 کیلومتری بالادست سد دز و پنج کیلومتر بالادست تقاطع رودخانه های سزار - بختیاری قرار گرفته است.

مشخصات رودخانه

رودخانه بختیاری یکی از دو سرشاخه اصلی رودخانه "دز" می‌باشد که از ارتفاعات جنوبی اشترانکوه سرچشمه می‌گیرد و در نزدیکی ایستگاه تنگ پنج به رودخانه سزار می‌پیوندد و رود "دز" را تشکیل می دهد.

مشخصات حوضه آبریز

مساحت حوضه آبریز در محل ساختگاه سد در حدود 6388 کیلومترمربع و میانگین ارتفاع حوزه از سطح دریا 2212 متر می‌باشد. دبی متوسط سالانه رودخانه بختیاری در محل سد (بر اساس یک دوره آماری 60 ساله) معادل 144.6 مترمکعب بر ثانیه و متوسط بارش سالانه در حدود 1117 میلی‌متر می‌باشد. شیب متوسط رودخانه بختیاری طی مسیر حدود 65/0 درجه است.

موقعیت سد

موقعیت سد نسبت به سایر سد‌های حوضه آبریزهمانطور که در شکل موقعیت طرح نسبت به حوزه آبریز کارون و بختیاری نمایش داده شده است، سد بختیاری در بالا دست سد دز و در فاصله 50 کیلوتری آن بنا خواهد شد.

ویژگی‌ها

  • بلندترین سد دو قوسی بتنی جهان با ارتفاع 325 متر
  • بزرگترین مخزن مصنوعی ذخیره آب کشور پس از سد کرخه با حجمی معادل 5.2 میلیارد متر مکعب در تراز نرمال
  • خسارت ناچیز مخزن به دلیل صعب‌العبور و کوهستانی بودن منطقه
  • حجم قابل توجه ذخیره سازی و تنظیم آب
  • امکان تولید بهینه انرژی در زمان های پیک مصرف روزانه و سالیانه
  • افزایش پتانسیل تولید انرژی در حوضه آبریز و تنظیم بار شبکه
  • اثرات مثبت سد بختیاری بر پروژه احتمالی علاج بخشی سد دز و پشتیبانی آن

اثرات جانبی

طرح سد و نیروگاه بختیاری در زمان اجرا با بکارگیری نیروهای بومی، تاثیر مهمی در اشتغال‌زایی منطقه خواهد داشت. بهبود شرائط اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی در منطقه طرح، ایجاد امکان توسعه و سرمایه گذاری در محدوده طرح ، بهبود سطح رفاهی زندگی اهالی، ارتقاء سطح آموزش و بهداشت و افزایش درآمد سرانه بواسطه ایجاد اشتغال در منطقه طرح، استفاده بهتر از قابلیت‌های گردشگری منطقه ، افزایش سهم منطقه در توسعه کشور، بهبود ارتباطات و حمل و نقل زمینی از طریق ایجاد جاده های دسترسی، افزایش ارزش افزوده خدمات درمنطقه طرح؛ از جمله اثرات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی اجرای این طرح ملی خواهد بود.

در این بخش به بیان اطلاعات پایه طرح در قالب آیتم‌های زیر پرداخته شده است:اطلاعات پایه

 

 

  توپوگرافی    
 
طول رودخانه اصلی بیش از 300 کیلومتر و سد بختیاری دارای آبریزی به مساحت 6388 کیلومتر مربع می‌باشد.
 
مشخصه
مقدار
مساحت حوضه
6388 کیلومترمربع
ارتفاع متوسط حوضه
2212 متر
شیب حوضه
35درصد
شیب متوسط رودخانه 0.65درصد
طول رودخانه اصلی 300 کیلومتر
توپولوژی  
  هواشناسی    
 
 
مشخصه
مقدار
متوسط بارش سالانه حوضه
1117 میلی‌متر
متوسط تبخیر از مخزن
1780 میلی‌متر
متوسط دمای سالانه ساختگاه
21.2 درجه سانتیگراد
حداکثر بارش محتمل (PMP) 144 میلی‌متر

در محدوده حوضه آبریز رودخانه بختیاری حدود 5 ایستگاه هواشناسی قراردارد که هرچند کیفیت بهره برداری آنها یکسان نبوده است، لکن مجموعاً وضعیت ایستگاه‌ها مناسب ارزیابی می‌شود.

هواشناسی منطقه  
  هیدرولوژی    
 
ایستگاه‌های منطقه مورد مطالعه شامل تله زنگ دز، تنگ پنج سزار و تنگ پنج بختیاری، سپید دشت سزار ، زاز، زرد فهره ، قلیان و کاظم آباد کاکلستان می‌باشد.
 
مشخصه
مقدار
مساحت حوضه آبریز
6388 کیلومتر مربع
زمان تمرکز
35 ساعت
شیب متوسط رودخانه
0.65درصد
آبدهی متوسط در ایستگاه تنگ پنج 137.1 متر مکعب
هیدرولوژی  
  سیلاب    
 
با توجه به اطلاعات موجود حاصل از سیلاب‌های رخ داده، غالب این سیلاب‌ها در فصل پاییز و بهار روی می‌دهد، بزرگترین سیلاب مشاهده شده در رودخانه بختیاری با دبی 4988 مترمکعب بر ثانیه در طول دوره آماری در آذر 1373 به وقوع پیوسته است . آورد سیلاب‌های با دوره‌های زمانی مختلف در جدول زیر ارائه شده است:
 

دوره بازگشت (سال)

5
25
100
1000
10000

دبی پیک (مترمکعب بر ثانیه)

2489
3910
5043
6857

8641

PMF طرح12400 مترمکعب بر ثانیه برآورد شده است.
سیلاب  
  کیفیت آب    
 
کیفیت آب رودخانه بختیاری با EC و TDS به ترتیب 1090 و 680mg/L برای شرب و کشاورزی مناسب تشخیص داده شده است.
کیفیت آب  
  رسوب گذاری    
 
حجم رسوب سالانه ساختگاه 9 میلیون متر مکعب برآورده شده است.
رسوب گذاری  
  برنامه‌ریزی منابع آب    
 
 
مشخصه
مقدار
واحد
رقوم نرمال
835
masl
رقوم حداقل
790
masl
حجم حداقل مخزن
2913
mmm
حجم مخزن در رقوم نرمال 5159 mmm
حجم مفید مخزن 2246 mmm
حجم آورد سالانه 4323 mmm
حجم تنظیم آْب 3688 mmm
ضریب کارکردمطمئن 21 %
ظرفیت نصب نیروگاه 1500 Mw
انرژی سالانه اولیه 2368 GWH
انرژی سالانه ثانویه 617 GWH
راندمان 92 %
برنامه ریزی منابع آب  
  زمین شناسی    
 
ساختگاه سد بطور عمده بر روی سازند آهک سیلیسی سروک قرار گرفته و بر اساس ضخامت لایه‌ها و نحوه رخنمون ترکیبات سیلیسی به هفت زیر واحد Sv1 تا Sv7 تقسیم شده است. از مهمترین ساختارهای زمین‌شناسی می‌توان به تاقدیس گیریوه و تاقدیس سیاهکوه (که محور سد به موازات محور این چین‌ها قرار خواهد گرفت)، تراست F1-F3 و گسل جوانتر F2، کینک باندها، چین‌های جناغی و چهار سیستم درزه در محل ساختگاه اشاره کرد. شیب و جهت شیب لایه‌بندی بطور عموم در محل پایین دست محور طاقدیس، N215/75 و در بالادست آن بصورت N035/50 بدست آمده است. مسئله بررسی‌های پایداری شیب در وضعیت فعلی در محل محور و سازه‌های جانبی مشکل ساز نبوده و تکیه‌گاه‌ها از دید مخاطرات زمین لغزه در وضعیت پایدار می‌باشند.
زمین شناسی  
  لرزه خیزی    
 
پارامترهای لرزه خیزی سد بختیاری با استفاده از داده‌های لرزه‌نگاری منظقه و رفتار کلی زاگرس مورد بررسی قرار گرفته است. با استفاده از روش‌های قطعی (DETERMINISTIC) و احتمالی(PROBABILISTIC) مقدار بیشینه شتاب افق زمین برای دوره بازگشت 50 ساله (0.15g (CE و 145 ساله (0.23g (OBE و 475ساله (0.32g (DBE و2000ساله (0.45g (MDE و حداکثر زمین لرزه پذیرفتنی(MDE)، برای گسل F3، برابر0.55g ، معادل شتاب قائم (0.429) می‌باشد.
لرزه خیزی  
  مخزن سد    
 

 

مشخصه
مقدار
حجم کل مخزن:
5200 میلیون متر مکعب
حجم مفید مخزن:
2246 میلیون متر مکعب
تراز نرمال آب:
835 متر از سطح دریا
تراز حداقل آب: 790
تراز حداکثر آب: 840
مخزن سد

در این بخش به بیان اطلاعات فنی طرح در قالب آیتم‌های زیر پرداخته شده است:اطلاعات فنی

  مشخصات بدنه    
 
نوع سد:
بتنی دو قوسی
عرض تاج:
10 متر
ارتفاع از پی:
325 متر
عرض در پی:
50 متر
طول تاج:
509 متر
حجم بتن بدنه:
4.8 میلیون متر مکعب

مشخصات سیستم آب‌بندی

روش آب‌بندی پرده تزریق طول کل تزریق 400 کیلومتر
عمق پرده تزریق ---    
مشخصات بدنه  

  مشخصات مخزن    
 
مشخصه
مقدار
مشخصه
مقدار
حجم کل مخزن:
5159 میلیون متر مکعب
عرض دریاچه:
متغیر
مساحت مخزن:
61.5 کیلومتر مربع
تراز نرمال:
835
طول دریاچه:
59 کیلومتر
حجم مفید مخزن:
2246 میلیون متر مکعب
مشخصات مخزن  

  سیستم انحراف آب    
 

تونل اول

موقعیت تونل اول:
جناح چپ
طول تونل‌:
1166 متر
شکل مقطع:
دایره‌ای
قطر تونل پس از لاینینگ:
12 متر
ظرفیت تخلیه:
2090 متر مکعب در ثانیه
نوع پوشش: بتنی

تونل دوم

موقعیت تونل دوم: جناح چپ
طول تونل‌: 1182 متر
شکل مقطع: نعل اسبی
قطر تونل پس از لاینینگ: 13 متر
ظرفیت تخلیه: 1680 متر مکعب در ثانیه
نوع پوشش: بتنی
 
نوع و ارتفاع فرازبند: بتنی غلتکی (RCC) به ارتفاع 51 متر
نوع و ارتفاع نشیب‌بند: بتنی غلتکی (RCC) به ارتفاع 25 متر
سیستم انحراف آب  

  ابزار دقیق    
 
-
ابزار دقیق  

  سر ریز    
 
نوع سرریز اصلی:
تونلی دریچه‌دار
موقعیت:
تکیه‌گاه راست
نوع دریچه‌ها: قطاعی و استاپلاگ
تعداد دریچه‌ها: 2 عدد
قطر تونل: 11 متر
ظرفیت تخلیه: 5830 متر مکعب در ثانیه
ابعاد دریچه‌ها: 11*17.7 متر

 

نوع سرریز کمکی:
روزنه‌ای
موقعیت:
بدنه سد
نوع دریچه‌ها: قطاعی و استاپلاگ
تعداد دریچه‌ها: 2 عدد
قطر تونل: 11 متر
ظرفیت تخلیه: 1510 متر مکعب در ثانیه
ابعاد دریچه‌ها: 3.5*6.5 متر
سر ریز  

  منابع قرضه و مشخصات آن    
 
در مجموع حدوداً به میزان 3،500،000 مترمکعب مصالح سنگ‌دانه‌ای در پروژه مورد نیاز می‌باشد. در بررسی محل‌های مناسب برای منابع قرضه، مشخص شد که تا شعاع 40 کیلومتری از ساختگاه سد هیچ‌گونه منابع قرضه رودخانه‌ای موجود نیست. به همین جهت سه منطقه به منظور تامین مصالح سنگدانه‌ای در نظر گرفته شده است:
الف- مصالح حاصل از حفاری در محدوده بدنه سد و نیروگاه:
حجم مصالح حاصل از حفاری پی سد، سرریزها، نیروگاه و ... بالغ بر 2700000 مترمکعب می‌باشد که تنها 60 درصد آن یعنی حجمی معادل 1600000 مترمکعب برای تولید سنگدانه در صورت امکان، مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
ب- منابع QU1 و QU2
این منابع در فاصله حدود 2 کیلومتری پایین دست محور سد قرار دارد و حجم مصالح آن بالغ بر 3.5 میلیون مترمکعب می‌باشد.
ج- منابع بالادست سد
این منبع قرضه در واحد چهار سازند سروک( بالا دست محل قرار گیری بچینگ پلانت) می باشد که از حجم قابل ملاحضه‌ای در حدود 4 میلیون متر مکعب برخوردار است.
نتایج آزمایش‌های فیزیکی و شیمیایی کوتاه مدت بطور کلی رضایت بخش و صرفاً مصالح در دسترس دارای پتانسیل واکنش قلیایی- سیلیسی  و تا حدودی قلیایی-کربناتی هستند، لذا آزمایش‌های بلندمدت در دستور کار قرار گرفته و در حال انجام می‌باشند.
 

لذا سعی خواهد شد از منابع QU1 و QU2 و برخی منابع قرضه در بالادست که فاقد واکنش قلیایی -کربناتی هستند برای تولید بتن مورد استفاده قرار گیرد.

منابع قرضه و مشخصات آن  

  مشخصات کلی نیروگاه    
 
نوع نیروگاه:
زیر زمینی
موقعیت:
تکیه‌گاه چپ سد
ظرفیت نیروگاه: 1500 مگاوات
انرژی متوسط سالیانه: 3000 میلیون کیلووات ساعت
نوع توربین: فرانسیس با محور عمودی
تراز بهره‌‌برداری: حداقل بحرانی 770
معمول 791
حداکثر 835
مشخصات کلی نیروگاه  

  مشخصات تجهیزات نیروگاه    
 
تعداد توربین(فاز اصلی)
6 واحد
تعداد توربین (فازتوسعه)
در دست طراحی
قدرت هر توربین:
250 مگاوات
راندمان حداکثر:
5/93٪
هد طراحی توربین: 270متر
ارتفاع طراحی توربین:
250 متر
دبی طراحی هر واحد:
104.5 مترمکعب بر ثانیه
تعداد ژنراتور(فاز اصلی): 6 واحد
تعداد ژنراتور(فاز توسعه): در دست طراحی
نوع ژنراتورها: در دست طراحی
قدرت خروجی هر ژنراتور: 300 مگاولت آمپر
سرعت چرخش ژنراتور: 275 دور در دقیقه
مشخصات تجهیزات نیروگاه  

  مشخصات ساختمان نیروگاه    
 
 

مغار نیروگاه

طول
عرض
ارتفاع
161 متر
24 متر 46 متر
حجم کل حفاری:
180 هزار متر مکعب
حجم کل بتن‌ریزی:
در دست طراحی
مشخصات ساختمان نیروگاه  

  مشخصات پایاب نیروگاه    
 
فعلا در این رابطه اطلاعاتی موجود نمی‌باشد.
مشخصات پایاب نیروگاه  

  مشخصات تونل‌های آب‌بر نیروگاه    
 
فعلا در این رابطه اطلاعاتی موجود نمی‌باشد.
مشخصات تونل‌های آب بر نیروگاه  

  مشخصات پست و کلیدخانه    
 

مشخصات کلیدخانه و خطوط انتقال 400 کیلوولت

ولتاژ پست:
400 کیلوولت
نوع آرایش پست باسبار:
1.5کلیدی
تعداد بی:
در دست طراحی
تعداد ورودی:
در دست طراحی
تعداد خروجی:
در دست طراحی
مساحت زمین پست: 50 هزار مترمربع

مشخصات پست 400 کیلوولت

تعداد ترانسفورماتور: در دست طراحی
تعداد فیدر ترانسفورماتور: در دست طراحی
قدرت هر ترانسفورماتور: در دست طراحی
تعداد فیدرهای خروجی: در دست طراحی
ولتاژ هر فیدر خروجی: در دست طراحی

 

مشخصات پست و کلیدخانه  

  مشخصات مجاری    
 
 
مجری طرح مهندس محسن هنربخش
تلفن تماس 021-27822813 , 021-27822816
شماره نمابر 021-27822866
پست الکترونیک طرح info-Bakhtiari@iwpco.ir
شماره مستقیم کارگاه

   066-33137001-7

محل استقرار فیزیکی شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران، طبقه هشتم
 

    آدرس تماس

  • آدرس : بزرگراه مدرس، تقاطع آفریقا، خیابان بیدار شماره 3 (40 قدیم)
  • تلفن : 27821-021
  • فکس : 26213732-021
  • ایمیل :